Eisen aan de locatie van een kinderdagverblijf: zo check je het

De locatie is een van de eerste en belangrijkste keuzes als je een kinderdagverblijf start. Een pand kan er perfect uitzien, maar als er volgens de gemeente geen kinderopvang mag komen of als de buitenruimte te klein is, kom je niet door de GGD-inspectie. En zonder goedkeuring van de GGD geen registratie in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), en dus geen opvang.

Gelukkig kun je vooraf goed checken of een locatie geschikt is. Dat doe je in vier stappen: mag hier kinderopvang komen, is de ruimte groot genoeg, past de omgeving, en is het gebouw brandveilig? Daarna lees je waar je een geschikte locatie kunt vinden.

In het kort: een kinderdagverblijf heeft per aanwezig kind minimaal 3,5 m² binnenspeelruimte en 3 m² buitenspeelruimte nodig. Kinderopvang moet passen in het omgevingsplan van de gemeente (vroeger het bestemmingsplan). Zijn er meer dan 10 kinderen tegelijk, dan doe je een melding brandveilig gebruik. De GGD controleert alles voordat je in het LRK komt.

Stap 1: Mag hier een kinderopvang komen? (bestemmingsplan en omgevingsplan)

Kijk eerst of de gemeente kinderopvang op deze plek toestaat. Dat staat in het omgevingsplan van de gemeente. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 is ingegaan, bestaan losse bestemmingsplannen niet meer: alle regels voor een locatie staan nu in dat ene omgevingsplan.

Zo check je het:

1. Ga naar het Omgevingsloket en kies Regels op de kaart.
2. Zoek het adres op en bekijk welke functies daar zijn toegestaan. Staat er kinderopvang of een maatschappelijke functie, dan is de kans groot dat het mag.
3. Is kinderopvang niet toegestaan, of is het niet duidelijk? Neem dan contact op met de gemeente. Soms is kinderopvang alsnog mogelijk via een omgevingsvergunning om af te wijken van het omgevingsplan (een zogenoemde buitenplanse omgevingsplanactiviteit, of BOPA).

Hulp nodig? Door onze kennis en ervaring kan LOOKK je vaak al eerste tips geven over de regels voor bouwen en verbouwen, zoals hoeveel daglicht er binnen moet komen en hoe je de ruimtes inricht. En weten we het niet, dan verwijzen we je door naar een expert.

Tip: een makelaar weet vaak al welke functie op een pand zit. Laat het altijd wel bevestigen door de gemeente.

Stap 2: Voldoet de binnen- en buitenruimte aan de eisen?

Hoeveel kinderen je kunt opvangen, hangt direct af van de vierkante meters. De wet stelt per aanwezig kind deze eisen:

Rekenvoorbeeld: wil je één groep van 16 kinderen opvangen, dan heb je minimaal 56 m² binnenspeelruimte (16 × 3,5) en 48 m² buitenspeelruimte (16 × 3) nodig. Gangen, keuken, toiletten en de slaapkamer tellen niet mee voor de binnenspeelruimte. Het hele pand moet dus groter zijn dan de vierkante meters die je uitrekent voor het maximale aantal kindplaatsen.

Eisen aan de buitenruimte

De buitenruimte is in de praktijk vaak het struikelblok, zeker in een stad. Voor een kinderdagverblijf moet de buitenspeelruimte:

• minimaal 3 m² per aanwezig kind zijn;
• voor kinderen tot 2 jaar direct aan de opvang grenzen, zodat ze zonder omweg naar buiten kunnen;
• voor kinderen van 2 jaar en ouder in elk geval aan het gebouw liggen;
• veilig en schoon zijn, en ingericht passend bij de leeftijd en het aantal kinderen.

Een speeltuin aan de overkant van de straat telt dus niet mee voor een kinderdagverblijf. Kijk bij een bezichtiging daarom altijd eerst naar de tuin of het terrein.

Let daarnaast op:

• Een eigen ruimte per groep. Heb je meerdere stamgroepen, dan heeft elke groep een eigen vaste groepsruimte nodig.
• De grootte van een groep. Een groep in een kinderdagverblijf bestaat uit maximaal 16 kinderen.
• Ramen. Elke ruimte waar kinderen verblijven moet ramen hebben, behalve een ruimte die alleen als slaapkamer dient.
• Ventilatie en geluid. De opvang moet goed geventileerd zijn en kinderen mogen niet te veel last hebben van geluid.

Ga je een buitenschoolse opvang (bso) starten? Dan gelden dezelfde vierkante meters. De buitenruimte ligt bij een bso bij voorkeur direct aan de opvang, maar mag ook dichtbij liggen, als die veilig bereikbaar is.

Stap 3: Past de omgeving bij een kinderopvang?

Ook als het pand groot genoeg is en kinderopvang er mag, kan de omgeving roet in het eten gooien. Let op deze punten:

• Luchtkwaliteit en lawaai. Een kinderopvang hoort niet vlak naast een drukke snelweg of een industrieterrein. Sommige gemeenten hebben hier eigen regels voor. Twijfel je? Maak dan een afspraak met de afdeling bouwen en wonen van de gemeente, of met je ondernemersadviseur.
• Halen en brengen. Rond de haal- en brengtijden is het druk met auto’s en fietsen. Kijk of er genoeg parkeerplekken en veilige stoepen zijn, en hoe goed de locatie bereikbaar is. Ook hier kan de gemeente aanvullende eisen stellen.
• De buren. Spelende kinderen maken geluid. Midden in een rustige woonstraat kan dat tot klachten leiden. Een locatie bij een school, wijkcentrum of aan de rand van een woonwijk werkt vaak beter.
• Vraag in de buurt. Is er in de wijk behoefte aan kinderopvang, of zitten er al drie kinderdagverblijven om de hoek? Hebben die wachtlijsten? En heeft jouw opvang een eigen, onderscheidende visie? Dat bepaalt mede hoe snel je groepen vol raken.

Stap 4: Brandveiligheid en verbouwen

Voor kinderopvang gelden strenge brandveiligheidseisen, omdat jonge kinderen zichzelf niet in veiligheid kunnen brengen. Denk aan een veilige vluchtroute, een slaapruimte binnen een beschermd subbrandcompartiment en brandveilige gordijnen, vloerbedekking en meubels. Alles over de regels lees je in Brandveiligheid in de kinderopvang. Of je een brandmeldinstallatie of rookmelders nodig hebt, hangt af van de grootte van het gebouw en de verdieping waarop de opvang zit.

Zijn er straks meer dan 10 kinderen jonger dan 12 jaar tegelijk aanwezig? Dan moet je dat bij de gemeente melden met een gebruiksmelding (melding brandveilig gebruik). Dat doe je via het Omgevingsloket, minimaal 4 weken voordat je opent. De brandweer of gemeente komt daarna vaak langs om te controleren.

Moet het pand nog verbouwd worden? Doe dan op het Omgevingsloket de vergunningcheck. Voor een verbouwing heb je soms een omgevingsvergunning nodig. Neem de brandveiligheidseisen meteen mee in je verbouwingsplannen; achteraf aanpassen is duurder.

Waar vind je een geschikte locatie?

Geschikte panden voor kinderopvang staan zelden kant-en-klaar te koop of te huur. Zoek daarom breed:

• Bedrijfsmakelaars. Schrijf je in bij een of meer makelaars in de regio en vertel precies wat je zoekt: oppervlakte, buitenruimte en gewenste wijk.
• Funda in Business. Hier staan veel commerciële panden te huur en te koop.
• Scholen, wijkcentra en kerken. Vraag of ze een lokaal of vleugel leeg hebben staan. Een opvang in of bij een school is ook handig voor ouders met oudere kinderen en voor een bso.
• De gemeente. Vraag of er beleid is voor kinderopvang en of er (nieuwbouw)locaties of gemeentelijke panden beschikbaar zijn.

Huren of kopen? Huren is voor de meeste starters de veiligste keuze: je investeert minder en kunt makkelijker verhuizen als de opvang groeit. Kopen kan voordeliger zijn op de lange termijn, maar vraagt meer eigen geld. Zorg bij huren in elk geval dat je zeker weet dat kinderopvang in het pand mag. Je kunt proberen een ontbindende voorwaarde af te spreken voor het geval je geen LRK-registratie krijgt, maar verhuurders nemen die in de praktijk niet vaak op. Twijfel je tussen huren en kopen? LOOKK rekent beide opties met je door.

Locatie gevonden: en nu?

Heb je een locatie die door alle vier de stappen komt? Dan begint het echte werk: zorgen dat je locatie voldoet aan alle regels uit de Wet kinderopvang. Voordat je de registratie in het LRK bij de gemeente aanvraagt, moet je locatie startklaar zijn. Dat geldt voor het gebouw én voor al je beleidsplannen, zoals je pedagogisch beleidsplan en je beleid veiligheid en gezondheid.

Heb je alles klaar en dien je de aanvraag in? Houd er dan rekening mee dat de behandeling tot 10 weken kan duren. In die tijd komt de GGD inspecteren of je open kunt, en brengt daarover advies uit aan de gemeente. LOOKK helpt je om alles op tijd en goed op orde te hebben.

Let op: elke locatie heeft een eigen LRK-registratie nodig. Start je een kinderdagverblijf én een bso op hetzelfde adres, dan vraag je er twee aan.

Veelgestelde vragen

Kan ik een kinderdagverblijf in mijn eigen huis beginnen?

Meestal niet. Een woning heeft in het omgevingsplan een woonfunctie, en een kinderdagverblijf past daar zelden in. Daarnaast zijn de eisen aan brandveiligheid en buitenruimte lastig te halen in een gewoon woonhuis. Wil je thuis kinderen opvangen, dan is gastouderopvang vaak de passende vorm. Lees meer over gastouder worden bij Uniek en Exclusief.

Hoe groot moet een locatie voor een kinderdagverblijf zijn?

Dat hangt af van het aantal kinderen. Per aanwezig kind heb je minimaal 3,5 m² binnenspeelruimte en 3 m² buitenspeelruimte nodig. Voor 16 kinderen is dat 56 m² binnen en 48 m² buiten, plus ruimte voor een slaapkamer, keuken, toiletten en opslag.

Wat is het verschil tussen een bestemmingsplan en een omgevingsplan?

Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Bestemmingsplannen zijn opgegaan in het omgevingsplan van de gemeente. Waar je vroeger keek naar de bestemming, kijk je nu op Regels op de kaart in het Omgevingsloket.

Moet ik toestemming hebben voordat ik een huurcontract teken?

Zorg in elk geval dat je zeker weet dat kinderopvang in het omgevingsplan past. Een ontbindende voorwaarde voor de LRK-registratie wordt in de praktijk niet vaak opgenomen, maar vragen kan altijd.

Mag een bso op een andere plek dan een kinderdagverblijf?

Ja. Voor een bso gelden dezelfde vierkante meters, maar de buitenspeelruimte hoeft niet direct aan de opvang te liggen. Ze moet wel dichtbij en veilig bereikbaar zijn. Een locatie bij of in een basisschool, sportvereniging of buurtcentrum is daarom vaak ideaal.